|
Theo
tuïc leä, ngaøy gioã laø "chung thaân chi tang" coù nghóa laø ngaøy
tang trong suoát caû ñôøi ngöôøi. Moãi naêm vaøo
ñuùng vaøo ngaøy cheát cuûa moät ngöôøi laø moät laàn gioã
cho neân ngöôøi xöa thöôøng quan troïng ngaøy cuùng gioã oâng baø
cha meï.
Nhöõng gia ñình sung tuùc thöôøng laøm leã
cuùng tieân thöôøng vaøo ngaøy hoâm tröôùc ñeå yeát caùo
toå tieân vaø caùo tri ngöôøi ñöôïc laøm gioã. Leã
cuùng naøy vaøo buoåi chieàu. Nhieàu nhaø coù höông hoûa, lôïi nhuaän
hay kî ñeå laøm gioã thì anh em baø con thaân thích
ñeán cuùng tieân thöôøng xong, ñeâm ôû laïi chaàu
chöïc gia tieân ñeå qua ngaøy hoâm sau laøm leã baùi chính
gioã. Leä thöôøng ngöôøi ta laøm gioã lôùn vôùi baäc sinh
thaønh, roài moãi ñôøi trôû leân ñöôïc laøm keùm
ñi. Chaúng haïn nhö gioã caùc cuï, kî xa ñôøi cuøng
laø nhöõng ngöôøi thaân thuoäc nhöng khoâng quan troïng veà huyeát
thoáng trong gia ñình nhö chuù baùc, coâ dì
khoâng coù con chaùu gioã quaûy maø mình phaûi thay theá
thì laøm gioã ñôn giaûn, khoâng coù môøi khaùch khöùa
goïi laø "gioã giuùi".
Theo tuïc leä, cho daàu laøm tieäc lôùn maáy ñi chaêng nöõa,
böõa cuùng cuõng phaûi coù cheùn côm xôùi ñaày coù
ngoïn, uùp loàng moät caùi cheùn khaùc leân treân goïi laø cheùn côm loàng
cuøng tröùng gaø luoäc ñaõ boùc voû deït ra treân ñóa
vôùi moät ít hoät muoái. Vì theá môùi coù teân cuùng
gioã laø "cuùng côm". Nhöõng khaùch khöùa cuøng baø con
thaân thích, tröôùc khi ngoài vaøo baøn, vaùn aên gioã phaûi laøm
leã daâng cuùng vôùi nhöõng leã vaät mình
ñem tôùi vaø laïy tröôùc baøn thôø xong ñaõ.
Treân baøn thôø ñeøn nhang ñaõ ñöôïc thaép
töø tröôùc khi caùc thöùc aên ñöôïc baøy leân. Gia
tröôûng phuïc söùc chænh teà, coù khi maëc aùo thuïng, chuù troïng xem
xeùt vaø raø soaùt laïi caùc leã vaät coù ñaày ñuû
roài môùi böôùc vaøo chieác chieáu traûi tröôùc baøn thôø,
leã boán laïy, quyø xuoáng, hai tay chaép laïi voøng
ngang traùn. Moät trong hai ngöôøi chaáp söï, thöôøng laø em hay
con chaùu gia tröôûng, ñöùng hai beân baøn thôø, laáy ba
neùn höông chaâm löûa thaép, ñöa cho gia tröôûng vaùi moät vaùi
daøi roài trao laïi ñem caém leân baùt höông. Ngöôøi chaáp
söï thöù hai môû nuùt bình röôïu, roùt röôïu leân ba cheùn ñeå
treân ñaøi, xong ñaâu vaøo ñoù roài gia tröôûng laøm
leã khaán. Lôøi khaán coù nhöõng ñaëc
ñieåm sau:
1. Caùo tri ñòa ñieåm haønh leã, töø nöôùc
trôû xuoáng xaõ thoân.
2. Noùi roõ con chaùu, lieân heä gia ñình laøm leã
cuùng vôùi caùc moùn coã
baøn, daâng leân höông hoàn ai coù teân gì, töø traàn ngaøy thaùng
naêm, choân ôû ñaâu.
3. Môøi ngöôøi coù teân gioã veà höôûng, chöùng tri loøng thaønh
vaø phuø hoä cho con chaùu ñöôïc moïi söï toát laønh.
4. Cuõng môøi taát caû caùc vò toå, ñoïc roõ
teân, cuøng thaân thuoäc noäi ngoaïi ñaõ quaù vaõng
cuøng veà höôûng leã cuùng.
Khaán xong, gia tröôûng cuùi xuoáng, leã noát
moät nöõa laïy nöõa roài ñöùng leân vaùi ba vaùi
roài luøi ra. Tieáp sau ñoù laø nhöõng ngöôøi trong
hoï toäc, theo thöù töï quan troïng vaø haïng baäc vaøo laøm leã
vôùi boán laïy ba vaùi. Neáu laø leã teá,
thì theo tuïc leä teá leã thaàn thaùnh, teá
toå tieân... coù ghi caùc nghi tieát ñöôïc saép xeáp
moät caùch quy cuû trang troïng. Tröôùc baøn thôø chính coù traûi boán
chieác chieáu. Hai beân chieáu traûi, beân phaûi
baøn thôø coù aùn ñeå röôïu vaø ñeøn neán, beân traùi
coù aùn ñeå ñaøi röôïu vaø khay traø. Nghi tieát
ñaày ñuû thöôøng ñöôïc aùp duïng trong moät cuoäc
teá lôùn trong laøng xaõ hay gia ñình Phaät
giaùo vaø Khoång giaùo goàm coù caùc thuû tuïc ñaïi cöông, ghi
theo thöù töï tôø xöôùng leã nhö sau:
1. Haønh Teá Thaùnh ñaïi leã, chaáp söï giaû
caùc tö kyø söï (Baét ñaàu teá Thaùnh, caùc vò chaáp söï phaûi lieäu vieäc cuûa
mình).
2. Khôi chung coå (Ñaùnh chuoâng troáng thöôøng laø ba hoài).
3. Nhaïc coâng taáu nhaïc (phöôøng baùt aâm cöû nhaïc).
4. Thueá caân, ngheä quaùn taåy sô (Caùc vò döï teá
röûa taåy, lau tay).
5. Chaùnh teá vieân töïu vò (Vò chaùnh teá
vaøo ñöùng ôû chieáu thöù ba).
6. Boài teá vieân töïu vò (Caùc vò boài teá
vaøo ñöùng ôûû chieáu thö tö).
7. Cöû soaùt teá vaät (Hai ngöôøi chaáp söï caàm ñeøn
ñöa cho vò chaùnh teá ñi kieåm soaùt caùc leã vaät coi
nhö coù sô suaát khoâng).
8. Tham thaàn cuùc cung baùi (Chuû teá vaø boài teá cuøng
laïy boán laïy nhòp xöôùng theo nhòp xöôùng cuûa
ngöôøi xöôùng teá: höng laø ñöùng daäy, baùi laø laïy theo
loái phuû phuïc toaøn thaân).
9. Haønh sô hieán leã. Chaùnh teá vieân ngheä höông
aùn tieàn (Laøm leã sô hieán, vò chaùnh teá
böôùc ra ngoaøi, voøng leân chieáu thöù nhaát tröôùc höông
aùn).
10. Quî (Vò chaùnh teá quyø xuoáng).
11. Tieán töôùc (Hai chaáp söï ñem röôïu ñeán
quyø caïnh chuû teá cho
chuû teá roùt. Chuû teá vaùi roài ñöa cho chaáp
söï ñeå leân baøn thôø).
12. Phuû phuïc, höng baùi (Chuû teá khaáu ñaàu, laïy
hai laïy).
13. Bình thaân, phuïc vò (Chuû teá ñi ra,
voøng xuoáng ñöùng laïi ôû chieáu thöù ba).
14. Ngheä ñoäc chuùc sôû taïi höông aùn tieàn (Chuû teá
böôùc leân chieáu thöù nhaát).
15. Quî (Chuû teá quyø xuoáng).
16. Chuyeån chuùc (Hai chaáp söï leân baøn thôø ñem chuùc xuoáng quyø beân caïnh chaùnh teá).
17. Tuyeân ñoïc (Ngöôøi ñoïc chuùc quyø beân caïnh tuyeân
ñoïc).
18. Phuû phuïc, höng baùi (Chuû teá khaáu ñaàu laïy
hai laïy).
19. Bình thaân, phuïc vò (Chuû teá veà choã
cuõ).
20. Haønh AÙ hieán leã ngheä höông aùn tieàn (Daâng röôïu
laàn thöù hai nhö laàn sô hieán).
21. Phuû phuïc, höng baùi (Khaáu ñaàu laïy hai laïy).
22. Bình thaân, phuïc vò (Chuû teá veà choã
cuõ).
23. Haønh Chung hieán leã ngheä höông aùn tieàn (Daâng röôïu
laàn thöù ba).
24. Bình thaân, phuïc vò (Chuû teá veà choã
cuõ).
25. Ngheä toä sôû (Chuû teá leân chieáu laàn thöù hai chôø
leã toä sôû).
26. Quî (Chuû teá quyø xuoáng).
27. Töù phuùc toä (Chaáp söï leân baøn thôø laáy khay röôïu
thòt ñöôïc thaàn hay gia tieân ban cho chuû teá).
28. Thuï toä (Chaáp söï ñöa khay cho chuû teá. Chuû
teá ñoùn nhaän, uoáng moät hôùp röôïu töôïng tröng).
Khay röôïu thòt cho chuû teá mang veà sau khi teá
xong.
29. Phuû phuïc, höng baùi (Khaáu ñaàu laïy hai laïy).
30. Bình thaân, phuïc vò (Chuû teá veà choã
cuõ).
31. Bình thaân ñieån traø (Chaáp söï daâng traø leân
baøn thôø).
32. Haønh taï leã cuùc cung baùi: (Chuû teá vaø boài teá
taï boán leã).
33. Bình thaân phaàn chuùc (Chuû teá vaø boài teá
ñöùng lui ra ñeå ngöôøi chaáp söï ñoát
sôù).
34. Leã taát (Xong leã, moãi ngöôøi vaùi ba
vaùi).
Trong leã naøy coù maáy ñieàu chuù yù nhö sau:
- Khi chuû teá di chuyeån ñoåi choã treân caùc chieáu,
töø chieáu döôùi leân chieáu treân thì phaûi böôùc
ra khoûi chieáu roài böôùc leân veà phía beân phaûi cuûa mình,
vaø khi trôû xuoáng cuõng böôùc ra khoûi chieáu trôû
veà phía beân traùi cuûa mình töùc laø beân phaûi cuûa baøn thôø.
- Hai ngöôøi boài teá ngoaøi nhieäm vuï phuï giuùp chuû teá
trong vieäc haønh leã coøn coù nhieäm vuï thay theá ngöôøi
chuû teá neáu ngöôøi naøy vì baát cöù lyù
do gì khoâng haønh leã ñöôïc.
- Khi ñoát sôù, moïi ngöôøi döï teá ñeàu phaûi
ñöùng quay maët vaø ngoù vaøo choã ñoát sôù.
|